Σα βγεις στον πηγαιμό για την Ιθάκη, να εύχεσαι νάναι μακρύς ο δρόμος, γεμάτος περιπέτειες, γεμάτος γνώσεις, γράφει ο Καβάφης. Σα βγεις στον πηγαιμό για την Ιθάκη είσαι τόσο ηλίθιος που θα βρεθείς στη Θράκη, γράφει σε έναν διάλογο ο Αρκάς. Ποια Ιθάκη, ποιος δρόμος, ποιο ταξίδι…είναι τόσο απλό, μπορεί σκληρό, αλλά συμβαίνει, σαν δέσεις τον γάιδαρό σου η Ιθάκη χάνεται, βουλιάζει.

Πλέον ζεις σε πλαίσιο με αυτονόητα δεδομένα, με στόχους που επιτεύχθηκαν και σε εξασφάλισαν κι εκεί αφού ο γάιδαρος είναι δεμένος (όπου γάιδαρος βάλε ό,τι εσύ θες, σύντροφος, εργασία, φιλία, κατάσταση) επαναπαύεσαι. Χάνεται η ευγένεια, ο σεβασμός, η εκτίμηση για όσα καλά έχεις, η κατανόηση, ο τρόπος. Αυξάνει η θρασύτητα με τη μάσκα της ειλικρίνειας, η εξουσιαστική τάση, η κυριαρχική διάθεση, οι απαιτήσεις, η αδιαφορία. Ένας μόνιμος υπάλληλος έχει άλλο αέρα και τουπέ γιατί ξέρει πως δεν κινδυνεύει να χάσει τη θέση του. Η Ιθάκη βουλιάζει και μαζί της όμως κι εσύ. Αν δεν συνεχίζεις να κινείσαι με τον γάιδαρό σου, αν δεν συνεχίσεις να ζεις, να τον φροντίζεις, να τον σέβεσαι, Ιθάκη δεν υπάρχει, εκεί υπάρχει μόνο κινούμενη άμμος που σας ρουφάει και τους δυο στο σκοτάδι. Και δουλειά δεν γίνεται και ανικανοποίητος μένεις. Περνάει η ζωή μας στο περίπου κι ενώ υπάρχει τόση ομορφιά εμείς επι-μένουμε στην ασχήμια και παραπονιόμαστε για δαύτη.

Ο δάσκαλός μου μόλις τελείωσα το δημοτικό μου έγραψε ως αφιέρωση το ποίημα του Κ.Καβάφη, κάθε φορά που ανοίγω το λεύκωμα το διαβάζω και γουστάρω τόσο πολύ το ταξίδι. Λυπάμαι όταν παρατηρώ συμπεριφορές που δένουν το γάιδαρο και ύστερα κάθονται και τον κοιτούν έτσι ώστε να ισχυρίζονται τελικά πως μιλάνε μαζί του. Και ρωτάω εσύ του μίλησες αυτός σου απάντησε;

Θέλω να πω, πως αφού κατακτήσουμε κάτι παραιτούμαστε από την τέχνη και το μεράκι να το νοικοκυρεύουμε, να το μαστορεύουμε, να το παλεύουμε, να το δουλεύουμε, να το ομορφαίνουμε. Με αχαριστία λησμονάμε τον καιρό που πασχίζαμε να το διεκδικήσουμε και εντέλει φερόμαστε ανώριμα και νηπιακά να το διαχειριστούμε, να το συντηρήσουμε, να το πάμε παρακάτω όντες  «πλούσιοι με όσα κέρδισαμε στον δρόμο». Αυτή η κτητική τάση, μου ανήκει, είναι δικό μου, μας χαλαρώνει και μας αφήνει να βγάλουμε την ασχήμια μας πάνω του. Έχουμε όμως και ομορφιά και αυτή δεν πρέπει να μείνει νηστική γιατί θα πεθάνει.

Σα βγεις στον πηγαιμό για την Ιθάκη,
να εύχεσαι νάναι μακρύς ο δρόμος,
γεμάτος περιπέτειες, γεμάτος γνώσεις.
Τους Λαιστρυγόνας και τους Κύκλωπας,
τον θυμωμένο Ποσειδώνα μη φοβάσαι,
τέτοια στον δρόμο σου ποτέ σου δεν θα βρεις,
αν μέν’ η σκέψις σου υψηλή, αν εκλεκτή
συγκίνησις το πνεύμα και το σώμα σου αγγίζει.
Τους Λαιστρυγόνας και τους Κύκλωπας,
τον άγριο Ποσειδώνα δεν θα συναντήσεις,
αν δεν τους κουβανείς μες στην ψυχή σου,
αν η ψυχή σου δεν τους στήνει εμπρός σου.

Να εύχεσαι νάναι μακρύς ο δρόμος.
Πολλά τα καλοκαιρινά πρωιά να είναι
που με τι ευχαρίστησι, με τι χαρά
θα μπαίνεις σε λιμένας πρωτοειδωμένους·
να σταματήσεις σ’ εμπορεία Φοινικικά,
και τες καλές πραγμάτειες ν’ αποκτήσεις,
σεντέφια και κοράλλια, κεχριμπάρια κ’ έβενους,
και ηδονικά μυρωδικά κάθε λογής,
όσο μπορείς πιο άφθονα ηδονικά μυρωδικά·
σε πόλεις Aιγυπτιακές πολλές να πας,
να μάθεις και να μάθεις απ’ τους σπουδασμένους.

Πάντα στον νου σου νάχεις την Ιθάκη.
Το φθάσιμον εκεί είν’ ο προορισμός σου.
Aλλά μη βιάζεις το ταξείδι διόλου.
Καλλίτερα χρόνια πολλά να διαρκέσει·
και γέρος πια ν’ αράξεις στο νησί,
πλούσιος με όσα κέρδισες στον δρόμο,
μη προσδοκώντας πλούτη να σε δώσει η Ιθάκη.

Η Ιθάκη σ’ έδωσε τ’ ωραίο ταξείδι.
Χωρίς αυτήν δεν θάβγαινες στον δρόμο.
Άλλα δεν έχει να σε δώσει πια.

Κι αν πτωχική την βρεις, η Ιθάκη δεν σε γέλασε.
Έτσι σοφός που έγινες, με τόση πείρα,
ήδη θα το κατάλαβες η Ιθάκες τι σημαίνουν.

Advertisements