Δευτέρα 2 Ιανουαρίου 2012, ώρα 6:00πμ.  Ακόμα δεν έχει ξημερώσει και το κρύο είναι πολύ δυνατό.  Παρόλα αυτά, τριανταπέντε νέοι άνθρωποι έχουμε μαζευτεί στο Σύνταγμα και είμαστε έτοιμοι να επιβιβαστούμε στο πούλμαν. Σε λίγο έχουμε ήδη ξεκινήσει με κατεύθυνση βόρεια. Πού πηγαίνουμε;  Γιατί πηγαίνουμε;  Ούτε εμείς έχουμε συνειδητοποιήσει καλά καλά!

To πρόγραμμα για σήμερα περιλαμβάνει δύο μικρές στάσεις. Η πρώτη είναι στο Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο της Λάρισας, όπου νοσηλεύεται ο π. Κύριλλος, ηγούμενος της Ι. Μονής Οσίου Δαυίδ του εν Ευβοία. Του ψέλνουμε τα κάλαντα και ένα-δυο παραδοσιακά τραγούδια, παίρνουμε την ευχή του και φεύγουμε. Η δεύτερη στάση είναι στην Ι. Μονή Αγίου Διονυσίου του εν Ολύμπω, κοντά στο Λιτόχωρο. Μας δέχονται οι πατέρες με χαρά, προσκυνούμε στο Καθολικό της Μονής, μας ξεναγούν στο μουσείο με τα κειμήλια και τρώμε ό,τι έχουμε μαζί μας για μεσημεριανό. Ο τελικός προορισμός μας, όμως, απέχει πολύ ακόμα. Στο πούλμαν το τραγούδι δίνει και παίρνει. Χωρίς να το καταλάβουμε και πολύ, φτάνουμε γύρω στις 9:00 το βράδυ στο …Σουφλί! Διασχίσαμε σχεδόν όλη την Ελλάδα μέσα σε μια μέρα! Τακτοποιούμαστε στο ξενοδοχείο, τρώμε κάτι και σιγά σιγά αποσυρόμαστε για ύπνο.

Γιατί όμως ήρθαμε μέχρι εδώ; Ο ένας παρέσυρε τον άλλον χωρίς να ξέρει καλά καλά τι πάμε να κάνουμε εκεί στον ακριτικό Έβρο. Κάτι ακούσαμε για τα Πομακοχώρια, για την ύπαρξη ελληνόψυχων μουσουλμάνων, για τις δυσκολίες των Ελλήνων στις σχέσεις τους με τους τουρκόψυχους μουσουλμάνους και διάφορα τέτοια.  Μένει να τα δούμε ιδίοις όμμασι. Το πρωί, λοιπόν, της Τρίτης 3 Ιανουαρίου επιβιβαζόμαστε στο πούλμαν και εν μέσω παγετού φτάνουμε στο χωριό Ρούσσα. Κατευθυνόμαστε απευθείας στην εκκλησία που βρίσκεται σε πανοραμική θέση. Τιμάται στη μνήμη των Αγίων Κωνσταντίνου & Ελένης. Εκεί μας περιμένει ο παπα-Γιάννης με 4-5 ανθρώπους.  Έχουν έρθει κι αυτοί από το Σουφλί.  Μας εξηγούν ότι πάνε χρόνια από τότε που πέθανε και ο τελευταίος Έλληνας κάτοικος της Ρούσσας. Όλο το χωριό τώρα κατοικείται από μουσουλμάνους με τουρκική συνείδηση…  Η εκκλησία δεν λειτουργείται σχεδόν ποτέ.  Η χαρά του παπα-Γιάννη είναι πολύ μεγάλη, γιατί θα μπορέσει ύστερα από χρόνια να λειτουργήσει στη Ρούσσα. Βάζει Ευλογητός και ξεκινάμε. Ψάλτες εμείς, εκκλησίασμα εμείς. Ο ναός φτωχικός. Θυμίζει φωτογραφίες από εκκλησίες της Αλβανίας τα πρώτα χρόνια μετά την πτώση του αθεϊστικού καθεστώτος… Μετά το Δι’ ευχών συνομιλούμε με τους ανθρώπους που είχαν έρθει από το Σουφλί και μας λένε για τις δυσκολίες που αντιμετώπιζαν παλαιότερα αλλά και μέχρι τώρα με τους τουρκόψυχους μουσουλμάνους.

Στη συνέχεια επιβιβαζόμαστε στο πούλμαν και κατευθυνόμαστε στο Μεγάλο Δέρειο. Αρχικά πηγαίνουμε στο γειτονικό στρατόπεδο. Μετά τις απαραίτητες διατυπώσεις ο διοικητής μάς δέχεται και μπαίνουμε στο χώρο του στρατοπέδου. Τα μουσικά όργανα αρχίζουν και ακολουθούμε οι υπόλοιποι. Ψέλνουμε τα κάλαντα, αθηναϊκά, θρακιώτικα, ηπειρώτικα, ικαριώτικα κ.τ.λ Επιτόπου στήνουμε ένα γλεντάκι με χορό και δημοτικά τραγούδια. Οι φαντάροι στην αρχή διστακτικοί, στη συνέχεια ενσωματώνονται στο χορό και το χαίρονται ιδιαίτερα. Χωρίς χρονοτριβή, φεύγουμε και πηγαίνουμε στο χωριό. Το Μεγάλο Δέρειο κατοικείται από μουσουλμάνους Πομάκους. Οι περισσότεροι είναι τουρκόψυχοι, αλλά υπάρχουν και λίγοι ελληνόψυχοι, που θυμούνται την ελληνική καταγωγή τους. Από ορθοδόξους έχει απομείνει μόνο η κυρα-Χρυσούλα… Κατευθυνόμαστε στην εκκλησία της Μεταμορφώσεως, όπου μας περιμένει πάλι ο παπα-Γιάννης με την οικογένειά του. Είναι σε λίγο καλύτερη κατάσταση από την εκκλησία της Ρούσσας, αλλά κι εδώ λειτουργεί σε αραιά διαστήματα ο παπα-Γιάννης αφού είναι εφημέριος σε επτά χωριά. Προτείνει να κάνουμε Παράκληση.  Ανοίγει τα μεγάφωνα και ακουγόμαστε σε όλο το χωριό!  Κάποιοι μουσουλμάνοι έρχονται απέξω να δουν τι γίνεται. Σίγουρα τους χαλάσαμε την πιάτσα! Εμείς ωστόσο δεν έχουμε κακή διάθεση ούτε ήρθαμε για να προκαλέσουμε.

Μετά το Δι’ ευχών πηγαίνουμε παραδίπλα σε ένα καφενείο-οινομαγειρείο. Ο ιδιοκτήτης, αν και μουσουλμάνος, έχει ελληνική συνείδηση. Μας ετοιμάζει πολύ ωραίο κοκκινιστό και τρώμε. Παράλληλα στήνουμε ένα γλέντι άνευ προηγουμένου! Ο χορός δίνει και παίρνει. Οι θρακιώτικοι ζωναράδικος και μπαϊντούσκα έχουν την τιμητική τους! Το κλαρίνο, το νταούλι, η κιθάρα, το μπουζούκι δεν σταματάνε καθόλου. Πρέπει να πέρασαν γύρω στις τρεις ώρες χωρίς να το καταλάβουμε. Η κυρα-Χρυσούλα θα είχε να το ζήσει αυτό πάρα πολλά χρόνια. Ο ιδιοκτήτης με τη γυναίκα του και τις κόρες του ενσωματώνονται κι αυτοί στο χορό. Με αυτό τον τρόπο έδειξε τη μεγάλη του χαρά. Μάθαμε με έκπληξη πως ούτε καν στο γάμο του γιού του δεν είχε χορέψει. Υπάρχουν και τρεις-τέσσερεις άλλοι θαμώνες. Αργότερα μαθαίνουμε ότι ήρθαν και …πράκτορες του τουρκικού προξενείου της Κομοτηνής, χωρίς να τους πάρουμε είδηση. Προφανώς έπεσε …σύρμα και ήρθαν να δουν τι γίνεται…

Κατά το απόγευμα, επιβιβαζόμαστε πάλι στο πούλμαν και κατευθυνόμαστε στο Διδυμότειχο. Προορισμός μας το πνευματικό κέντρο της ενορίας Κοιμήσεως της Θεοτόκου. Ο π. Κύριλλος με τον π. Γαβριήλ και τους ενορίτες μάς περιμένουν με χαρά.  Ψέλνουμε τα κάλαντα, παίζουμε παιχνίδια με τα παιδιά της ενορίας και μας ετοιμάζουν ένα πλούσιο δείπνο.  Ζεστοί και φιλόξενοι άνθρωποι.  Μετά το δείπνο ξεκινούμε πάλι το …γλέντι! Η απόδοση δεν έχει πέσει παρά την κούραση της ημέρας. Έχουμε και οργανική προσθήκη:   Γκάιντα από την Ορεστιάδα!  Ο τύπος δίνει ρέστα!  Όταν είμαστε έτοιμοι να φύγουμε, καταφθάνει ο Μητροπολίτης κ.κ. Δαμασκηνός. Μας δίνει την ευλογία του και μας λέει δυο λόγια για την πόλη και τον Άγιο Αυτοκράτορα Ιωάννη τον Βατάτζη που καταγόταν από εκεί.  Η μέρα, βέβαια, δεν τελείωσε εδώ!  Επιστροφή στο ξενοδοχείο μας στο Σουφλί, απόδειπνο όλοι μαζί και μετά συζήτηση άχρι πρωίας περί πολλών θεμάτων και προβληματισμών που έχουν προκύψει.

Η επόμενη μέρα, είναι και αυτή γεμάτη. Ξεκινάει με συνάντηση με τον Επίκ. Καθηγ. Κοινωνικών & Πολιτικών Επιστημών του Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης, κ. Φάνη Μαλκίδη. Έχει ασχοληθεί εκτενώς με τις σχέσεις Ελλάδος και Τουρκίας και μάς εξηγεί πώς τις βιώνουν καθημερινά στην ακριτική περιοχή της Θράκης. Μάς μιλάει για εγκατάλειψη της περιοχής από το επίσημο ελληνικό κράτος, για οργανωμένη προπαγάνδα εκ μέρους του τουρκικού προξενείου Κομοτηνής, για αλλοτρίωση του ελληνικού στοιχείου, αλλά και για συγκεκριμένες πρακτικές που έχουν αρχίσει να εφαρμόζουν οι υγιείς δυνάμεις του τόπου ώστε να σταματήσει αυτή η πορεία προς τον αφανισμό της Θράκης.

Επόμενος σταθμός μας,  το χωριό Νέα Σάντα. Προσκυνούμε στην εκκλησία και πηγαίνουμε στο στρατόπεδο που βρίσκεται δίπλα στο χωριό.  Είναι στρατόπεδο Ειδικών Δυνάμεων και έχει φτιαχτεί πρόσφατα για να τονώσει το φρόνημα των Ελλήνων της περιοχής. Ο διοικητής με τους αξιωματικούς μάς δέχονται πολύ εγκάρδια. Μπαίνουμε στο Κ.Ψ.Μ., μάς εξηγεί ο διοικητής την αποστολή της Μονάδας του και αρχίζουμε …τι άλλο, …το χορό! Σε λίγο γυρίζουν και οι «κομαντούληδες» από την πρωινή άσκηση και έρχονται να μας δουν.  Χαιρόμαστε που βλέπουμε ότι κάτι υπάρχει ακόμα, ότι τα σύνορά μας φυλάσσονται από υπεύθυνους ανθρώπους. Αλλά και εκείνοι σίγουρα χαίρονται που βλέπουν ένα τσούρμο νέων ανθρώπων. Είναι μια ευχάριστη νότα στη δύσκολη στρατιωτική ζωή που ζουν καθημερινά. «Καθίστε, μη φεύγετε» μας λένε.

Πρέπει όμως να πούμε τα κάλαντα και στο χωριό. Ξεκινάμε και πάμε πόρτα- πόρτα στα σπίτια. Χτυπάμε το κουδούνι και αρχίζουμε τα κάλαντα, συνοδεία οργάνων. Τα λέμε στον μπαρμπα-Γιώργο, στην κυρα-Ντίνα, στην κυρα-Γεωργία κ.α. Μας κερνάνε γλυκά, τους δίνουμε εμείς κάποιο δωράκι, ανταλλάσσουμε πέντε κουβέντες και πάμε στο επόμενο σπίτι.  Η Νέα Σάντα είναι το τελευταίο ελληνικό και ορθόδοξο χωριό. Από εκεί και πέρα είναι μια σειρά από χωριά που κατοικούνται από σκληροπυρηνικούς τουρκόψυχους μουσουλμάνους. Δύσκολο να τολμήσει κάποιος Έλληνας να περάσει από εκεί… Όλα αυτά εντός των ελληνικών συνόρων…

Αναχωρώντας, κάνουμε στάση στο Πόρτο Λάγος για φαγητό και μετά πηγαίνουμε στη Χρυσούπολη Καβάλας για να επισκεφθούμε έναν …ήρωα. Ο Σταύρος Λάλας ήταν πρώην πράκτορας του FBI και δρούσε υπέρ της Ελλάδας, κατασκοπεύοντας τις τουρκικές κινήσεις. Το επίσημο ελληνικό κράτος όμως, για να μη διαταραχθεί η «καλή γειτονία», τον …εξέδωσε ως εγκληματία στις ΗΠΑ. Η καταδίκη του διήρκεσε δεκατρία χρόνια σε αμερικανικές φυλακές υψίστης ασφαλείας και σε συνθήκες που δύσκολα μπορεί να φανταστεί ανθρώπινος νους ότι μπορεί να ισχύουν στα τέλη του 20ου αιώνα…  Σήμερα ζει πάμφτωχος με την ταλαιπωρημένη οικογένειά του στη Χρυσούπολη, αντιμετωπίζοντας την εγκατάλειψη από τις ελληνικές αρχές ακόμα και τώρα.

Το βράδυ μάς βρίσκει στην Αρναία Χαλκιδικής. Ξημερώνοντας η τελευταία μέρα, κάνουμε ένα μικρό περίπατο στη γραφική κωμόπολη και ψέλνουμε τα κάλαντα των Φώτων στους δρόμους. Είναι παραμονή σήμερα, 5 Ιανουαρίου. Ύστερα κατευθυνόμαστε στην Ι. Μονή Σουρωτής. Εκεί προσκυνούμε στον τάφο του μακαριστού γέροντος Παϊσίου και συμπροσευχόμαστε στην Ακολουθία του Μεγάλου Αγιασμού.

Στη συνέχεια, παίρνουμε το δρόμο της επιστροφής. Το βράδυ φθάνουμε στην Αθήνα. Παρά την κούραση, το συναίσθημα που όλους μάς διακατέχει είναι η πληρότητα! Ζήσαμε τόσες εμπειρίες, είδαμε τόσα μέρη, ακούσαμε τόσα πράγματα, γνωρίσαμε έναν τόσο διαφορετικό κόσμο στις εσχατιές της ελληνικής γης που χρειάζεται χρόνος για να τα αφομοιώσουμε και να καταλάβουμε ποια θα πρέπει να είναι η δική μας στάση από εδώ και πέρα. Το σίγουρο είναι ότι δεν πρέπει να επαναπαυθούμε και να αφήσουμε τον πανδαμάτορα χρόνο να εξαλείψει αυτά που ζήσαμε. Η καλή παρέα έχει δύναμη και η γενιά μας καλείται να αναλάβει ευθύνες. Ανοίξαμε μία πόρτα που δεν μάς επιτρέπεται πλέον να την κλείσουμε…

Η παρέα του antirisis.wordpress.com

(Αναδημοσίευση από το φοιτητικό περιοδικό «Παρεμβολή»)

Advertisements