Διάλυσον το χρέος είναι κραυγή ικεσίας θερμής σε  τροπάριο της εκκλησίας μας (Μ.Τρίτης). Χρέος [οφείλημα] είναι ατομικό η εθνικό, υλικό η πνευματικό. Ο πολύς κόσμος αντιλαμβάνεται περισσότερο και αμεσώτερα το υλικό χρέος της χώρας μας και διεκτραγωδεί την κατάστασή μας με ένα ουαί τοις δανειζομένοις. Η σχετική με την οφειλή άποψη διατυπώνεται σαφέστερα στο Δημοσθένειο οι δανειζόμενοι ραδίως επί μεγάλοις τόκοις μικρόν ευπορήσαντες χρόνον ύστερον και των αρχαίων απέστησαν. Σε ελεύθερη απόδοση: όσοι με ευκολία και χωρίς περίσκεψη δανείζονται, ευπορούν και ευφραίνονται για λίγο,  μετά χάνουν και τα βασικά στοιχεία της υπάρξεώς των και ξεσπιτώνονται. Τα αρχαία για ένα άτομο [και κατ’ επέκτασιν για ένα λαό] είναι το Α, το κρηπίδωμα, η πηγή της ζωής του. Ο δανειστής περιπολεί δολίως τον αιτούντα – επαίτη  και τον καθιστά υποχείριο. Όποιος θέλει να μείνει ελεύθερος και ανυπότακτος δεν δανείζεται, αλλά αγωνίζεται συνειδητά για την  αυτάρκειαν [η και ολιγάρκειαν].Το χρέος δεν  θεραπεύεται με την διόγκωσή του.

Η δυσφορία και αγανάκτηση του κόσμου εν τούτοις  γίνεται μεγαλύτερη όχι τόσο από την οικονομική  ύφεση, αλλά από την ύφεσιν του φρονήματος.  Όχι μόνον δεν καταβάλλεται σοβαρή προσπάθεια να ανακοπεί αλλά και επιτείνεται. Η παιδεία μας είναι σε χαμηλή στάθμη. Στα Πανεπιστήμια [στο περίφημο άσυλο] είμεθα όλοι, καθηγητές και φοιτητές, σεσυλημένοι [σε διαρκή αιχμαλωσία]. Ποιοί άρχουν τότε αν όχι οι πρυτάνεις; ΄Αρχουν οι άναρχοι. Ζούμε σε καθεστώς πλήρους ανεπιπληξίας. Απαγορεύεται και η απλή επίπληξη. Ως λαός κινδυνεύομε να χάσομε τον ψυχισμό μας, να μείνομε άδειοι. Από την ύφεση του φρονήματος διαφαίνονται στο μέλλον κίνδυνοι   όχι μόνον οικονομικοί αλλά [το χειρότερο] και εθνικοί. Οι ένοπλες δυνάμεις το αισθάνονται βαθύτερα, διότι ο στρατιωτικός βίος περιέχει κατά μεγάλο φιλόσοφο της Αρχαιότητος όλα τα μόρια της αρετής.

Εμψύχωσιν χρειαζόμεθα [ιδού η χρεία]. Η εμψύχωση θα έλθει από την γόνιμη επαφή με μεγάλες [αναλόγου κρισιμότητος προς την σύγχρονη] στιγμές του παρελθόντος. Ας ακούσομε την εαρίζουσα φωνή της ιστορίας, αυτή που φέρνει άνοιξη. Επιλέγομε τρία παραδείγματα,από τον Όμηρο, τον ποιητή κατ’  εξοχήν, από την Κλασσική εποχή και την Λειτουργική πράξη της Εκκλησίας. Ποιος είναι ο στόχος σ’ αυτή μας την περιπλάνηση; η έξαρση του φρονήματός μας που έχει κατερειπωθεί.

Ο παιδαγωγός που ψυχαγωγεί  ανευρίσκει στον ΄Ομηρο [Ιλιάδα και Οδύσσεια] άπειρες
περιπτώσεις αδιεξόδου, όπου οι Ομηρικοί ήρωες, ιδίως ο Οδυσσέας, μηχανεύονται και αποτολμούν μέ γενναιότητα να αντεπεξέλθουν. Ακόμη και ενώπιον του αναποφεύκτου θανάτου δεν διανοούνται να πεθάνουν ασπουδί και ακλειώς.

Ο Ομηρικός Οδυσσέας προσφέρεται ιδιαίτερα δια ψυχαγωγίαν [χειραγωγία ψυχών]. Είναι στο νησί των Φαιάκων. Γίνονται αγώνες και καλείται και ο ιδιος να συμμετάσχει. Ο Οδυσσέας όμως παρακαλεί να τον αφήσουν στα βάσανά του.Τότε κάποιος εκ των ευγενών Φαιάκων είπε κάτι που τον άναψε. Αφήστε τον, δεν είναι αθλητικός, αγωνιστικός  άνδρας. Κάποιος εμποράκος θα είναι. Τί να έκανε τώρα ο Οδυσσέας; Να καταπιεί τον ονειδισμό, να ζαρώσει; Αλλά ακούει κάτι σαν αυτά που αφυπνίζουν, κάτι ως το αιέν αριστεύειν και υπείροχον έμμεναι άλλων, σηκώθηκε, άρπαξε τον δίσκο  τον βαρύτερο  [στη δισκοβολία] και τον πέταξε πιο μακριά από όλους. Προκάλεσε μάλιστα οποιονδήποτε και σ’ άλλα αγωνίσματα. Ο βασιλεύς των Φαιάκων με επιδεξιότητα άλλαξε θέμα.

Τα Μηδικά, με επίκεντρο τώρα τον Μαραθώνα, προσφέρονται για ανύψωση του φρονήματος, για ψυχική πλήρωση και ολοκλήρωση. Το 2020 σημειωτέον επίκεντρο των εορταστικών εκδηλώσεων για τα 2500 χρόνια θα είναι η Σαλαμίς. Στον Μαραθώνα ο διψασμένος θα δοκιμάσει τον Μαραθώνιον οίνον .Ο Αισχύλος  εδοκίμασε αυτή την ιδιότυπη  μέθη, η οποία δεν παρέρχεται και έτσι μεθύων εποίει τας τραγωδίας. Ο Μαραθώνας είναι μεγάλο κεφάλαιο ως μάχη. Αλλά πολύ  μεγάλη σημασία και μεγαλείο   παρουσιάζουν και τα προ αυτής της μάχης και τα μετ’ αυτήν. Ας μείνομε στό Μαραθωνόθεν. Οι Αθηναίοι διαβλέπουν τον κίνδυνο να καταληφθεί η πόλις των Αθηνών από θαλάσσης.  Και σπεύδουν όλοι. ¨Όχι ένας η δύο αλλά 10.000. Είναι ο  Μαραθώνιος των Μυρίων.  Και τρέχουν οι Αθηναίοι, όχι για να δρέψουν στο τέρμα ένα στεφάνι και να αναπαυθούν.΄Όχι. Τρέχουν για να αγωνισθούν. Και όταν βλέπουν ότι δεν αντιμετωπίζουν τον εχθρό, που έφυγε, δυσφορούν. Θέλουν οπωσδήποτε αγώνα. Με την ψυχική φόρτιση και το υψηλό φρόνημα που έχουν, με το ψυχικό τσουνάμι που τους διακρίνει, έπρεπε η μεγάλη πολιτικοστρατιωτική ηγεσία της εποχής να τους παρηγορήσει και να τους υποσχεθεί ότι θα το ακούσουν το  « εμπρός», που επιθυμούν, εν καιρώ.

Και πράγματι το άκουσαν. Στην Σαλαμίνα ρίχθηκαν στον αγώνα με το σύνθημα:  ΄Ιτε, παίδες Ελλήνων και καθένας απ αυτούς τους ταπεινούς  και περιφρονημένους κωπηλάτες έγινε άξιος κυβερνήτης [ως μέλος του δήμου] σε μία δημοκρατία που τείνει στο άριστο και δεν αποσκορακίζει από την ζωή της πολιτείας το αριστίνδην. Ο κωπηλάτης έγινε κατά τον εθνικό ποιητή, τον Αισχύλο, κώπης άναξ.

Είμεθα σε ιερό χώρο που επιτάσσει και υποβάλλει θεοπρέπεια, θεοπρεπή λόγον. Σαν ποιόν; Ως εκείνον που άκουσε η ορθρίζουσα ψυχή μας στον ΄Ορθρο και την Θ. Λειτουργία  ΄Ερχεται εδώ ο πιστός και ζητεί από την εσχάτη κατάπτωση ανύψωση.΄Ερχεται εξουθενωμένος, ταπεινωμένος και άθλιος, όπως δηλώνει σε σειρά ψαλμών. Πολλοί οι θλίβοντες,

Και  «μπαίνει στο χορό». Νοερώς συμμετέχει στα τελούμενα. Ευλογεί, αινεί, μεγαλύνει, δοξολογε.ί. ΄Ολη η ακολουθία είναι ένα παρατεταμένο «αλληλούια». Υμνολογών ο πιστός μεγαλύνεται. ΄Οποιος αισθάνεται ότι η άπειρος σοφία του Θεού η πανταιτία και παρεκτική ζωής του ανοίγει ορίζοντες, βλέπει φως.  Ευρίσκει πίστιν. Ενδυναμώνεται να αντιμετωπίσει και το οπωσδήποτε ελάσσονος σημασίας  υλικόν χρέος.

–Ο κ. Εμμανουήλ Μικρογιαννάκης είναι καθηγητής της Αρχαίας Ιστορία στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και αυτός είναι ο πανηγυρικός που εκφώνησε στην Μητρόπολη των Αθηνών κατά την Ημέρα του εορτασμού των Ενόπλων Δυνάμεων και Σωμάτων Ασφαλείας.

Advertisements